Metodologia

Od twierdzenia do źródła.

Najpierw ustalamy pytanie i populację. Następnie weryfikujemy publikację lub dokument urzędowy, zapisujemy identyfikator, wynik i granice wniosku. Każdy rekord mówi, czy sprawdzono pełny tekst, abstrakt czy tylko metadane.

Dla efektu terapii preferujemy adekwatne RCT i syntezy; dla polityki publicznej — dokument urzędowy. Dla rzadkich szkód obserwacje i opisy przypadków są ważnym sygnałem, którego RCT może nie wykryć.

Baza jest kuratorowanym przeglądem źródeł, nie zarejestrowanym przeglądem systematycznym całej literatury. Nie wykonano niezależnej, podwójnej selekcji ani formalnej oceny GRADE dla każdego rekordu. Etykieta RCT nazywa projekt badania, nie obiecuje wysokiej pewności.

Najpierw porównywalność.

Sprawdzamy wiek, kraj, metodę pomiaru, punkt końcowy, komparator, czas obserwacji i jednostkę analizy. Dioptrie i milimetry odpowiadają na inne pytania. Oczy i pacjenci nie są tym samym mianownikiem. Praca online i publikacja w tomie mogą mieć różne lata.

Nie łączymy dwóch publikacji tej samej próby jako niezależnych uczestników. Badanie jednego urządzenia albo konstrukcji szkła nie dowodzi efektu całej klasy produktów.

Co wiemy. Czego nie wiemy. Co może zmienić wniosek.

Przy wniosku pokazujemy ograniczenie. Brak zdarzeń w małej próbie nie jest dowodem bezpieczeństwa bez ograniczeń. Brak deklaracji w abstrakcie oznacza nieustalony konflikt interesów — nigdy automatycznie „brak konfliktów”.

Nowe, odpowiednio duże badanie, niezależna replikacja, dłuższa obserwacja albo wiarygodny sygnał szkody mogą zmienić ocenę. Aktualizacja otrzymuje identyfikator twierdzenia i wpis w historii zmian.

Słownik do czytania dowodów

Projekcja

Wynik modelu przy określonych danych i założeniach; nie pomiar przyszłości.

RCT

Badanie z losowym przydziałem do grup; ogranicza część błędów porównania, ale nie usuwa wszystkich.

Metaanaliza

Ilościowe łączenie wyników badań. Jej wiarygodność zależy od jakości i porównywalności prac wejściowych.

Konsensus / guideline

Uzgodnione ramy postępowania opracowane na podstawie dowodów i osądu ekspertów; nie pojedynczy eksperyment.

Badanie obserwacyjne

Obserwacja osób bez losowego przydziału do interwencji. Związek może odzwierciedlać także czynniki zakłócające.

Cykloplegia

Czasowe farmakologiczne rozluźnienie akomodacji; istotne dla porównywalnego pomiaru refrakcji u dzieci.

Długość osiowa

Odległość w osi oka mierzona biometrią. Jej zmiany pomagają oceniać progresję; nie są jedynym kryterium decyzji.

OR

Iloraz szans. Nie oznacza tylukrotnego bezwzględnego prawdopodobieństwa choroby u konkretnej osoby.

Rebound

Przyspieszenie progresji po zakończeniu interwencji; zakres zależy od badania i sposobu odstawienia.

Konflikt interesów

Relacja finansowa lub inna mogąca wpływać na ocenę. Ujawnienie pozwala ją uwzględnić; samo finansowanie nie unieważnia wyniku.

Pacjentorok

Rok obserwacji jednego pacjenta. 100 pacjentolat może oznaczać 100 osób przez rok albo inną sumę czasu obserwacji.

Ta sama treść dla człowieka i maszyny.

Rejestr JSON łączy trwałe identyfikatory twierdzeń z rekordami źródeł. Statyczne dane strukturalne odzwierciedlają treść stron. DOI identyfikuje publikację; link do powiązanego projektu nie oznacza tożsamości encji.